Trong tháng 7/2025, xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là một bộ phận quan trọng trong cơ cấu thương mại của Việt Nam, với triển vọng tăng trưởng tích cực song song với các yêu cầu pháp lý ngày càng nghiêm ngặt. EU vẫn là một trong những thị trường xuất khẩu hàng nông, lâm, thủy sản hàng đầu của Việt Nam, được thúc đẩy bởi các ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và nhu cầu mạnh mẽ của người tiêu dùng đối với các sản phẩm chất lượng cao.
Xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang EU đã tăng trưởng ổn định kể từ khi EVFTA có hiệu lực vào tháng 8/2020. Trong giai đoạn 2019–2024, kim ngạch xuất khẩu của ngành tăng đáng kể 42,95%, đạt hơn 5,4 tỷ USD vào năm 2024. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực bao gồm cà phê, hạt điều, hồ tiêu, các loại trái cây như thanh long và xoài, rau quả và thực phẩm chế biến. Chẳng hạn, Việt Nam đã trở thành nhà cung cấp cà phê lớn thứ hai cho EU, trong khi hạt điều và các loại trái cây nhiệt đới cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể về giá trị xuất khẩu nhờ việc cắt giảm, xóa bỏ thuế quan.
Mặc dù các điều kiện thương mại thuận lợi, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn khi EU tăng cường các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, tính bền vững và tác động môi trường. EU đã áp dụng các mức dư lượng tối đa (MRLs) mới đối với thuốc bảo vệ thực vật, trong đó một số hóa chất bị cấm hoàn toàn. Các sản phẩm nông nghiệp nhập khẩu phải đi kèm giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nhằm xác nhận sản phẩm không chứa các sinh vật gây hại; đồng thời, đối với một số loại trái cây, các yêu cầu bổ sung như xử lý nhiệt cũng được khuyến khích. Tần suất kiểm tra đối với các sản phẩm có nguy cơ cao như thanh long, sầu riêng và ớt chuông cũng được tăng cường, dẫn đến việc kiểm tra tại biên giới thường xuyên hơn và đôi khi gây chậm trễ trong quá trình thông quan.
Bên cạnh đó, EU đã ban hành các quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng phá rừng, theo đó cấm nhập khẩu các sản phẩm có liên quan đến hoạt động sản xuất không bền vững. Các quy định này tác động đến những mặt hàng như cà phê, cao su và dầu cọ, buộc các nhà sản xuất Việt Nam phải chuyển dịch theo hướng sản xuất xanh và bền vững hơn để duy trì khả năng tiếp cận thị trường.
Các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang chủ động ứng phó bằng cách nâng cấp tiêu chuẩn sản xuất để đáp ứng các chứng nhận được EU công nhận như GlobalGAP, HACCP và chứng nhận hữu cơ, đồng thời đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc và cải thiện chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, chi phí tuân thủ và sự chậm trễ trong thủ tục hành chính vẫn là những vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ có nguồn lực hạn chế. Những trở ngại hành chính liên quan đến thủ tục chứng nhận an toàn thực phẩm đã khiến một số lô hàng bị đình trệ, cho thấy nhu cầu cấp thiết về tăng cường năng lực và đơn giản hóa quy trình xuất khẩu.
Về thị trường, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang EU ghi nhận mức tăng đáng kể trong những tháng đầu năm 2025. Các mặt hàng chủ lực như xoài, hạt dẻ cười, dứa và dừa đạt mức tăng trưởng so với cùng kỳ từ 40% đến 200%, với tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt khoảng 132 triệu USD chỉ trong bốn tháng đầu năm. Hà Lan, Ba Lan, Tây Ban Nha, Đức và Pháp là những thị trường nhập khẩu quan trọng trong EU, ghi nhận mức tăng trưởng hai con số về nhập khẩu hàng hóa Việt Nam.
Trong thời gian tới, để duy trì và gia tăng tăng trưởng xuất khẩu nông sản sang EU, ngành nông nghiệp Việt Nam cần tập trung vào một số định hướng trọng tâm:
- Tăng cường tuân thủ các tiêu chuẩn của EU về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sản xuất bền vững và truy xuất nguồn gốc nhằm hạn chế nguy cơ hàng hóa bị từ chối và duy trì niềm tin của các nhà nhập khẩu.
- Mở rộng quy mô và nâng cao mức độ hiện đại của chuỗi cung ứng xuất khẩu thông qua việc cải thiện hệ thống kho lạnh, logistics và cơ sở hạ tầng kiểm soát chất lượng.
- Tăng cường phối hợp giữa người sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu nhằm nâng cao sản lượng các loại nông sản có giá trị cao và hàng nông sản chế biến.
- Xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại thị trường EU nhằm tận dụng xu hướng gia tăng nhu cầu của người tiêu dùng đối với các sản phẩm an toàn và bền vững.
- Chủ động thích ứng với các quy định ngày càng thay đổi về phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội, bao gồm việc tuân thủ các quy định liên quan đến chống phá rừng đối với hàng hóa nhập khẩu.
Nhìn chung, mặc dù thị trường EU mang lại triển vọng tăng trưởng đáng kể dựa trên nền tảng nhu cầu thị trường, đây cũng là thị trường đặt ra những yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt, đòi hỏi ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam phải đẩy mạnh đổi mới, đầu tư và nâng cao năng lực trên toàn bộ hệ thống. EVFTA tiếp tục là một khuôn khổ quan trọng, mang lại lợi thế về thuế quan và tạo thuận lợi cho thương mại. Tuy nhiên, việc khai thác đầy đủ những lợi ích mà hiệp định mang lại phụ thuộc đáng kể vào khả năng của Việt Nam trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn cao của EU trong bối cảnh thị trường toàn cầu còn nhiều biến động.
Luôn kết nối với VVagri
Hãy giữ liên lạc với VVagri để cập nhật những xu hướng thị trường và thông tin chuyên sâu mới nhất trong lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam. Theo dõi chúng tôi để nhận được những cập nhật hàng ngày và phân tích từ chuyên gia!
