Kể từ khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực, kim ngạch xuất khẩu sắt thép sang EU đã tăng trường rất mạnh mẽ. Sắt thép chiếm đến 90% tổng kim ngạch của cả 4 nhóm hàng chịu ảnh hưởng bởi CBAM của Việt Nam sang EU. Để sắt thép Việt Nam có thể xuất khẩu sang thị trường EU cần trải qua các nghĩa vụ đo lường, báo cáo và xác minh phát thải ( MRV) được quy định trong URL-LEX 2023/ 956.
Nghĩa vụ đo lường phát thải: Việc đo lường chính xác lượng khí thải CO2 (tấn CO2 tương đương/ tấn thép) phát sinh trong quá trình sản xuất nhằm làm cơ sở cho nghĩa vụ báo cáo và nghĩa vụ mua chứng chỉ CBAM từ năm 2026. Đối với mặt hàng sắt thép xuất khẩu, doanh nghiệp Việt Nam phải xác định phát thải trực tiếp phát sinh từ quá trình sản xuất như đốt nhiên liệu và các phản ứng công nghệ, đồng thời xác định phát thải gián tiếp phát sinh từ tiêu thụ điện năng trong quá trình sản xuất như vận hành lò hồ quang (EAF) để nấu chảy phế liệu,... Doanh nghiệp xuất khẩu sắt thép Việt Nam có thể áp dụng phương pháp đo lường và hệ số tính toán từ phân tích trong phòng thí nghiệm hoặc các giá trị tiêu chuẩn khác hoặc xác định bằng cách đo liên tục nồng độ khí nhà kính liên quan trong khí thải và lưu lượng khí thải. Việc đo lường chính xác lượng khí phát thải CO2 sẽ tạo điều kiện cho nhà nhập khẩu hàng hóa tại EU có thể dễ dàng khai báo CBAM khi nhập khẩu hàng hóa, từ đó tăng tính cạnh tranh của sắt thép Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Nghĩa vụ báo cáo phát thảo: Đây là bước thứ hai trong cơ chế MRV bảo đảm dữ liệu thu được từ giai đoạn đo lường được truyền tải minh bạch, rõ ràng, chính xác đến cơ quan có thẩm quyền quốc gia nơi sắt thép Việt Nam được nhập khẩu. Báo cáo CBAM được quy định tại Điều 3 và phụ lục trong EUR-LEX 2023/1773 như: mã hàng hóa, quốc gia xuất xứ, thông tin về cơ sở sản xuất như tên doanh nghiệp, lượng phát thải trực tiếp tính theo tấn CO2, tương đương trên một tấn sản phẩm thép, lượng phát thải gián tiếp từ tiêu thụ điện năng, giá carbon đã nộp tại quốc gia sản xuất ( nếu có),...Mặc dù doanh nghiệp Việt Nam không phải trực tiếp khai báo thông tin này, nhưng việc doanh nghiệp Việt Nam cung cấp đầy đủ dữ liệu phát thải, đúng thời hạn là yếu tố tiên quyết giúp nhà nhập khẩu hàng hóa tại EU có thể dễ dàng thực hiện báo cáo cũng giúp tăng yếu tố cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Nghĩa vụ xác minh trong MRV: Đây là bước cuối cùng trong cơ chế MRV, nhằm bảo đảm rằng dữ liệu phát thải được báo cáo phản ánh trung thực, chính xác và có thể kiểm chứng. Bước sang giai đoạn thực thi 01/01/2026, lượng phát thải được khai báo trong tờ khai CBAM phải được kiểm chứng bởi đơn vị xác minh được công nhận. Nội dung xác minh không chỉ dừng ở việc kiểm tra số liệu phát thải mà còn bao gồm đánh giá phương pháp đo lường, nguồn dữ liệu đầu vào, hệ số phát thải được sử dụng, quy trình tính toán,.. Ngoài ra, đơn vị xác minh có quyền yêu cầu cung cấp các chứng từ liên quan đến quy trình sản xuất, tiêu thụ nhiên liệu,...và yêu cầu điều chỉnh báo cáo (nếu cần).
Dựa trên ba nghĩa vụ cốt lõi của cơ chế MRV, để nâng cao khả năng cạnh tranh của sắt thép Việt Nam trước các nhà nhập khẩu EU, doanh nghiệp Việt Nam cần:
Thứ nhất, xây dựng hệ thống đo lường phát thải theo tiêu chuẩn của CBAM nhằm đo lường chính xác lượng khí thải CO2. Việc này giúp đối tác nhập khẩu sắt thép Việt Nam có nguồn thông tin chính xác và dễ dàng trong việc khai báo tờ khai CBAM, nâng cao mức độ tin cậy và chuyên nghiệp của Việt Nam với đối tác.
Thứ hai, đẩy mạnh đầu tư công nghệ nhằm giảm cường độ phát thải carbon của sản phẩm. Việc sử dụng công nghệ hiện đại giúp giảm lượng phát thải CO2, từ đó giảm lượng chứng chỉ CBAM mà nhà nhập khẩu sắt thép Việt Nam phải mua khi nhập khẩu hàng hóa vào EU.
Thứ ba, tăng cường hợp tác với nhà nhập khẩu và đối tác trong chuỗi cung ứng EU. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chia sẻ dữ liệu phát thải, lưu trữ các hồ sơ cần thiết, phối hợp với nhà nhập khẩu ở EU để quá trình nhập khẩu dễ dàng.
Lê Thị Trúc
---------------------------------------------------------------------------------------------
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- European Parliament, & Council of the European Union. (2023). Regulation (EU) 2023/956 of the European Parliament and of the Council of 10 May 2023 establishing a carbon border adjustment mechanism (Text with EEA relevance). Official Journal of the European Union, L130, 52–104. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/oj/eng
- European Commission. (2023). Commission Implementing Regulation (EU) 2023/1773 of 17 August 2023 laying down the rules for the application of Regulation (EU) 2023/956 of the European Parliament and of the Council as regards reporting obligations for the purposes of the carbon border adjustment mechanism during the transitional period (Text with EEA relevance). Official Journal of the European Union, L228, 94–195. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=CELEX:32023R1773
- Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại. (2025). Phân tích, đánh giá tình hình thực thi Hiệp định EVFTA trong hoạt động xuất khẩu sắt thép của Việt Nam sang thị trường EU trong 4 tháng đầu năm 2025. Bộ Công Thương. https://thongtincongthuong.vn/upload/vtic/Truyen.thong.2021/Nam.2025/q2418.pdf
Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ: VVagri
Website: https://vvagri.com.vn/
Địa chỉ: Nguyễn Ngọc Vũ, Yên Hòa, Hà Nội, Việt Nam.
Điện thoại: +84 (0) 24 35380100.
Email : vvagri@gmail.com
#VietnamSteel #SteelExport #MRV #CBAM #CarbonAccounting #CarbonEmissions #CarbonBonization
